Servet-i Fünun’un 478. sayısında (27 Nisan 1316/10 Mayıs 1900) yayımlanmış ilk renkli baskı.

XIX. yüzyılın son on yılında İstanbul’da birçok resimli dergi yayımlanıyordu. Resimli dergilerin sayısında artış olsa da matbaalarda henüz resim basma işi gelişmemişti. Bu sebeple dergiciler, 1830’lardan beri resimli dergicilikte uzun yol kat eden Avrupa matbaalarına yöneldi. Avrupa bir rakip aynı zamanda ulaşılması gereken bir idealdi. Abdülhamid zamanında çekilen fotoğraflar klişeye dönüştürülmesi için Viyana veya Leipzig’e gönderiliyordu. Avrupa’dan hazır klişeler satın alınıyordu veya İstanbul’da misyoner matbaaların kullandıkları klişeler farklı adlarla ve içerikle dergilerde kullanılıyordu. Dergiler zaman zaman Bab-ı ali tarafından desteklenseler de matbaaların Avrupa koşullarında baskı üretmesi zaman aldı. İşte 1891 yılında yayım hayatına başlayan Servet-i Fünun’un 1900 yılında yayımlanan renkli baskısı zorlu geçen zamanların sonunda bir zafer tebliği gibidir. Aşağıdaki metinde heyecanlı bu gelişme duyurulurken “renkli” baskının tanımı da yapılmaktadır.

Resim, Barbizon ekolünden esinlenilmiş bir resimdir. Değirmen, işçiler ve kale manzarasından bir kompozisyona sahiptir. Ekolün sanatçılarından Constable’ın 1835 yılına tarihlenen “Arundel Mill and Castle” isimli tablosuyla komposizyon açısından benzerlik taşımaktadır. Bununla birlikte ressam ve resmin adına dair bir bilgiye ulaşılamamıştır.

***
In the last decade of the 19th century, many illustrated magazines were published in Istanbul. Although the number of illustrated magazines increased, the printing industry had not yet developed. For this reason, magazine publishers turned to European printing houses, which had come a long way in illustrated magazine publishing since the 1830s. Europe was a rival but also an ideal to be achieved. Photographs taken during the reign of Abdülhamid II were sent to Vienna or Leipzig to be turned into printing plates. Ready-made plates were bought from Europe, or those produced by missionary printers in Istanbul were used in Ottoman magazines with different names and contents. Although the magazines were supported by Bab-ı Ali from time to time, it took time for the printing houses to produce prints under European conditions. The colour edition of Servet-i Fünun, which began publication in 1891, was published in 1900, like a declaration of victory at the end of difficult times. The following text announces this exciting development and defines “colour” printing.

The painting is inspired by the Barbizon school. It has a composition of a view of a mill, workers and a castle. The composition resembles that of Constable’s Arundel Mill and Castle of 1835. However, there is no information about the painter of this painting in the journal. The artist’s signature does not appear on the print.

***

bu haftaki nüshamızda ilk defa olarak elvan-ı mütenevvia ile mülevvin bir levha tab’ ettik. Bu Servet-i Fünûn için yeni olduğu gibi memleketimiz için de yenidir. Filhakika şimdiye kadar osmanlı gazete ve risalelerinde “renkli resim” diye basılan şeyler mai (mavi), sarı, yeşil, kırmızı, kahverengi, laciverd, mor gibi elvan-ı mâlumadan yalnız biriyle tab’ ediliyor. Bu renkleri mezc edebilerek renkli resim namına isbât-ı likâyat edecek mütenevvi elvan bir levha meydana getirilemiyordu. Bugün basmaya muvaffak olduğumuz levha-i mülevvin itiraf ederiz ki istediğimiz kadar mükemmel değildir. Fakat bu ilk tecrübedir bundan sonra daha iyilerini yapmaya çalışacağız.