Heizer, Nevada ve “City”

45°, 90°, 180°,” *City*. © Michael Heizer/ Triple Aught Foundation. Photo: Ben Blackwell. Kaynak: http://www.tripleaughtfoundation.org/

Dünya basını bugünlerde Heizer’in Nevada Çölü’nde 50 yıldır üzerinde çalıştığı baş yapıtını bitirdiği haberini geçiyor. Michael Heizer, büyük çapta işler üreten Amerikalı birinci kuşak arazi sanatı (land art) grubunun bir üyesidir.

Heizer, Nevada’da ses getiren ilk çalışmasını 1969 yılında henüz 23 yaşındayken gerçekleştirmişti. Double Negative olarak adlandırılan bu çalışma yakınında bulunan kanyonu dikine kesen insan yapımı bir kanyondan ibaretti. Yatay ve dikey olarak keskin hatlara sahip bu çukuru oluşturmak için alandan 244.000 ton toprak çıkarılmıştı. Nihayetinde 9 metre genişliğinde, 15 metre derinliğinde ve 457 metre uzunluğunda bir kanyon meydana getirilmişti. Çöl yüzeyinde çevresi devasa sert kayalardan oluşan yarığın içini deneyimleyen “küçük insan” için böylesi bir manzara yabancı değildi.

Michael Heitzer, Double Negative, 1969 -1970. Kaynak: http://doublenegative.tarasen.net/

İlgili yıllarda Nevada’da özel bir alanda (Nevada Test Site) nükleer testler yapılıyordu. Bombaların arazide yarattığı tahribat ve oluşturdukları dairesel göçükler politikanın duyarsızlığının imgeleriydi. Ancak çizilen imaj böyle değildi. Testlerden elde edilen görüntüler medyada gücün simgesi olarak kullanılıyor, dehşetin silahları aydınlığa giden bir yol olarak yüceltiliyordu. Günün gazete ve dergilerinin kapak resimlerinde atom bombasını yücelten imajlar ve güzellemeler kitlelerin bakışını doyuruyordu. 1969-1970 yılları arasında 82 adet atom bombası denemesi yapılmıştı. Bunların 25 tanesi 20.200 KT güce sahipti. (Hiroşima 15 KT)

Double Negative’in Google Earth’ten görünüşü. Kaynak: http://doublenegative.tarasen.net/

Heizer’ın şu demeci kendi işleri ve nükleer arazi hakkında bağlantıya işaret eder:

“Kabul edemem: Nükleer silah bir heykel değildir. NTS (Nevada Test Site) de bir land art çalışması değildir. Buna rağmen tüm bunlar Amerika’nın en radikal sanatçı jenerasyonunu derinden etkileyen, kültürel gücün akıl almaz bir ifadesidir. Bana göre NTS’nin söylediği şey ‘Biz buradayız. Tüm bu çevre fiziksel ve kesin bir şekilde elimizin altında. Gerekirse onu yerle bir etmeye hazırız.'”

“Atom” başlığını taşıyan bir gazete. 1969. Los Alamos National Laboratory. kaynak: http://dallasartdealers.org/

Heizer nükleer testlerin yapıldığı yıllarda Nevada’nın geniş arazisinde bir başka çalışma daha yapmaya karar verdi. Double Negative, nükleer test alanının 70 mil doğusundaydı. Yeni çalışması ise hemen hemen aynı mesafede ve kuzeydeydi.

Heizer’in Nevada’daki çalışmalarını imleyen bir harita. Kaynak: http://dallasartdealers.org/

City adı verilen bu çalışma 2 km’lik uzunluğa 1 km’lik genişliğe sahip bir arazinin dönüştürülmesiyle meydana gelmişti. Farklı komplekslerden oluşan ilkel ve kübik formlar barındıran City mitolojik bir his uyandırmaktadır. İlkel amerikan höyüklerini, mezo-amerikan yapılarını (Mesoamerica), antik mısır ibadet mekanlarını andıran yapılar şehrin komplekslerini oluşturmuştur.

Böylesine devasa yapı basında çağdaş sanatın en büyük eseri olarak tanıtılıyor. 33 milyon dolara mal olan eserin maddi yükü Los Angeles County Museum of Art, MoMa, Gagosian gibi sanat kurumlarının önde gelen isimleri ve önemli koleksiyonerler tarafından 1998 yılında kurulan Triple Aught vakfı üzerinden karşılanmış.

1970’den 2022’ye, yapımı 50 yıl süren başyapıt 2 Eylül itibarıyla ziyarete açık olacak.